Verantwoord gebruik van AI en technologie Hoe gebruik je AI-tools zoals ChatGPT op een verantwoorde manier Wat mag wel en niet volgens auteursrecht en eventuele schoolregels Uitleg Wat is AI? AI staat voor Artificial Intelligence , oftewel kunstmatige intelligentie . Het zijn systemen die zelf leren , beslissingen nemen of creatieve taken uitvoeren op basis van data. Voorbeelden van AI in het dagelijks leven: Sociale media → algoritmes bepalen welke content je ziet Streamingdiensten → Netflix of Spotify geven aanbevelingen Digitale assistenten → Siri, Google Assistant, ChatGPT Beeldherkenning → gezichtsfilters, beveiligingscamera’s Zelfrijdende auto’s → beslissen wanneer te remmen of sturen 💡 AI is al overal , vaak zonder dat je het merkt. Kansen en voordelen van AI AI biedt veel mogelijkheden , zowel voor school als je toekomst: Toepassing Voordeel AI-tekstgeneratoren (zoals ChatGPT) Hulp bij brainstormen, samenvatten, oefenen AI-beeldtools (bijv. DALL·E) Creatieve ontwerpen en visuals maken AI in educatie Gepersonaliseerde leertrajecten en feedback AI in gezondheidszorg Sneller diagnoses stellen AI in onderzoek Data analyseren, patronen ontdekken AI kan je productiever maken, creativiteit stimuleren en leren personaliseren. Risico’s en uitdagingen van AI Naast voordelen zijn er ook belangrijke risico’s : Privacy AI-tools verzamelen vaak veel data → soms zonder dat je het weet. Locatiegegevens, zoekgeschiedenis en voorkeuren kunnen worden opgeslagen. Bias en discriminatie AI kan vooroordelen versterken als de data waarop het traint niet neutraal is. Voorbeeld: gezichtsherkenning werkt vaak slechter voor mensen met een donkere huidskleur. Nepnieuws en deepfakes AI kan misleidende content maken → teksten, video’s en foto’s die echt lijken, maar niet zijn . Afhankelijkheid Te veel vertrouwen op AI kan leiden tot minder kritisch denken . Verantwoord AI-gebruik op school AI kan je helpen , maar er zijn grenzen. Een paar richtlijnen: ✅ Do’s Gebruik AI om ideeën op te doen of te brainstormen Vraag AI om uitleg, samenvattingen of oefenmateriaal Controleer altijd de output van AI met betrouwbare bronnen Vermeld wanneer je AI gebruikt in een schoolopdracht ❌ Don’ts AI gebruiken om complete werkstukken te laten schrijven AI-informatie blind kopiëren zonder bronvermelding Gevoelige persoonsgegevens invoeren in AI-tools Deepfakes maken of AI gebruiken om iemand schade te berokkenen 🎯 Tip: bespreek altijd met je docent hoe AI-tools wel of niet mogen worden gebruikt. Auteursrecht en AI Het gebruik van AI roept vragen op over auteursrecht : Bronvermelding : als AI je helpt bij teksten of afbeeldingen, vermeld dit duidelijk in je werk. Bescherming van andermans werk : AI kan content maken die lijkt op bestaande werken. Check altijd of het vrij gebruikt mag worden. Schoolbeleid : veel scholen hebben specifieke regels over AI-gebruik. Houd je daaraan. Kritisch omgaan met technologie AI is niet het enige digitale hulpmiddel waar je bewust mee moet omgaan. Ook andere technologieën vragen om digitale verantwoordelijkheid : Schermtijd → voorkom overmatig gebruik Notificaties → meldingen slim instellen om focus te behouden Digitale balans → bewust tijd offline plannen Data delen → weet wat je weggeeft via apps, websites en sociale media Oefeningen Opdracht A – AI in je dagelijks leven Maak een lijst van 5 AI-toepassingen die je al gebruikt zonder erbij na te denken. Geef per toepassing aan: Wat het voordeel is Of er ook risico’s aan zitten Opdracht B – AI-toetsen Vraag ChatGPT of een andere AI om een korte tekst over een onderwerp dat je kent. Controleer: Kloppen de feiten? Welke informatie is onjuist of onvolledig? Bespreek met een klasgenoot hoe betrouwbaar AI eigenlijk is. Opdracht C – Casus discussie “Een leerling levert een volledig door AI geschreven werkstuk in. De docent ontdekt dit.” Bespreek in groepjes: Is dit slim, lui of oneerlijk? Welke afspraken zouden er moeten gelden over AI-gebruik op school? Hoe zou jouw klas AI op een positieve manier kunnen gebruiken?