# Wat is digitaal burgerschap?



Uitleg over digitale burgerschap: rechten, plichten en verantwoordelijkheden


Jouw rol als deelnemer in de digitale samenleving


De 9 pijlers van digitaal burgerschap (o.a. etiquette, communicatie, privacy, toegang, veiligheid)



# Uitleg

[![image.png](https://digitaallab.nl/uploads/images/gallery/2025-08/scaled-1680-/image.png)](https://digitaallab.nl/uploads/images/gallery/2025-08/image.png)

### **Wat is digitaal burgerschap?**

**Digitaal burgerschap** gaat over **hoe je je gedraagt in de digitale wereld**. Het betekent dat je **bewust, verantwoordelijk en respectvol** gebruikmaakt van digitale middelen, zoals sociale media, websites, e-mail, apps en online platforms.

Je bent online niet alleen gebruiker, maar ook **deelnemer** in een digitale samenleving. Net zoals je op straat of in de klas rekening houdt met anderen, geldt dat ook online.

**Digitaal burgerschap = bewust omgaan met technologie + verantwoordelijkheid nemen voor je gedrag online.**

### **Waarom is digitaal burgerschap belangrijk?**

We zijn **altijd online**: voor school, sociale contacten, gaming, bankzaken en nieuws. Hierdoor:

- Verschuiven **grenzen** tussen privé, school en werk
- Ontstaan **kansen** (kennis, contacten, vrijheid)
- Maar ook **risico’s** (privacy, misleiding, cyberpesten, reputatie)

Goed digitaal burgerschap helpt je:

- jezelf en je gegevens te beschermen
- respectvol met anderen om te gaan
- bewuste keuzes te maken over wat je deelt
- betrouwbare informatie te vinden

> 💡 **Onthoud:** wat je online doet, blijft vaak zichtbaar en kan invloed hebben op je toekomst.

### **De 9 pijlers van digitaal burgerschap**

Het concept **digitaal burgerschap** kan worden verdeeld in negen pijlers. Deze komen in de rest van de module uitgebreid aan bod, maar hieronder alvast een overzicht:

<div class="_tableContainer_sk2ct_1" id="bkmrk-pijler-betekenis-voo"><div class="_tableWrapper_sk2ct_13 group flex w-fit flex-col-reverse" tabindex="-1"><table class="w-fit min-w-(--thread-content-width)" data-end="3222" data-start="2121"><thead data-end="2167" data-start="2121"><tr data-end="2167" data-start="2121"><th data-col-size="sm" data-end="2134" data-start="2121">**Pijler**</th><th data-col-size="md" data-end="2150" data-start="2134">**Betekenis**</th><th data-col-size="md" data-end="2167" data-start="2150">**Voorbeeld**</th></tr></thead><tbody data-end="3222" data-start="2215"><tr data-end="2323" data-start="2215"><td data-col-size="sm" data-end="2241" data-start="2215">**1. Digitale toegang**</td><td data-col-size="md" data-end="2286" data-start="2241">Iedereen kan meedoen in de digitale wereld</td><td data-col-size="md" data-end="2323" data-start="2286">School zorgt voor laptops en wifi</td></tr><tr data-end="2426" data-start="2324"><td data-col-size="sm" data-end="2349" data-start="2324">**2. Digitale handel**</td><td data-col-size="md" data-end="2383" data-start="2349">Bewust kopen en verkopen online</td><td data-col-size="md" data-end="2426" data-start="2383">Veilig betalen met iDEAL, geen phishing</td></tr><tr data-end="2530" data-start="2427"><td data-col-size="sm" data-end="2458" data-start="2427">**3. Digitale communicatie**</td><td data-col-size="md" data-end="2494" data-start="2458">Respectvol online praten en delen</td><td data-col-size="md" data-end="2530" data-start="2494">Correcte mail naar docent sturen</td></tr><tr data-end="2650" data-start="2531"><td data-col-size="sm" data-end="2563" data-start="2531">**4. Digitale geletterdheid**</td><td data-col-size="md" data-end="2607" data-start="2563">Informatie vinden, begrijpen en gebruiken</td><td data-col-size="md" data-end="2650" data-start="2607">Betrouwbare bron opzoeken voor werkstuk</td></tr><tr data-end="2766" data-start="2651"><td data-col-size="sm" data-end="2679" data-start="2651">**5. Digitale etiquette**</td><td data-col-size="md" data-end="2725" data-start="2679">Online respect tonen en beleefdheid bewaren</td><td data-col-size="md" data-end="2766" data-start="2725">Geen hoofdletters = niet "schreeuwen"</td></tr><tr data-end="2872" data-start="2767"><td data-col-size="sm" data-end="2795" data-start="2767">**6. Digitale wetgeving**</td><td data-col-size="md" data-end="2828" data-start="2795">Regels en wetten online volgen</td><td data-col-size="md" data-end="2872" data-start="2828">Geen films downloaden van illegale sites</td></tr><tr data-end="2989" data-start="2873"><td data-col-size="sm" data-end="2911" data-start="2873">**7. Digitale rechten en plichten**</td><td data-col-size="md" data-end="2939" data-start="2911">Weten wat mag en niet mag</td><td data-col-size="md" data-end="2989" data-start="2939">Recht op privacy, plicht om respectvol te zijn</td></tr><tr data-end="3094" data-start="2990"><td data-col-size="sm" data-end="3019" data-start="2990">**8. Digitale gezondheid**</td><td data-col-size="md" data-end="3058" data-start="3019">Goed omgaan met schermtijd en balans</td><td data-col-size="md" data-end="3094" data-start="3058">Pauzes nemen, niet te veel gamen</td></tr><tr data-end="3222" data-start="3095"><td data-col-size="sm" data-end="3124" data-start="3095">**9. Digitale veiligheid**</td><td data-col-size="md" data-end="3168" data-start="3124">Gegevens beschermen en risico’s vermijden</td><td data-col-size="md" data-end="3222" data-start="3168">Sterk wachtwoord en tweestapsverificatie gebruiken</td></tr></tbody></table>

</div></div>### **Jouw rol als digitale burger**

Elke dag maak je **digitale keuzes**:

- Wat post je op sociale media?
- Hoe reageer je op anderen in een groepschat?
- Welke apps download je, en geef je ze toegang tot je gegevens?
- Welke informatie vertrouw je online?

Een **bewuste digitale burger**:

- **Respecteert** anderen
- **Beschermt** zichzelf en zijn gegevens
- **Denkt kritisch** over wat hij leest en deelt
- **Gebruikt technologie** op een verantwoorde manier

### **Goed vs. slecht digitaal burgerschap**

<div class="_tableContainer_sk2ct_1" id="bkmrk-goed-gedrag-slecht-g"><div class="_tableWrapper_sk2ct_13 group flex w-fit flex-col-reverse" tabindex="-1"><table class="w-fit min-w-(--thread-content-width)" data-end="4177" data-start="3755"><thead data-end="3794" data-start="3755"><tr data-end="3794" data-start="3755"><th data-col-size="sm" data-end="3773" data-start="3755">**Goed gedrag**</th><th data-col-size="sm" data-end="3794" data-start="3773">**Slecht gedrag**</th></tr></thead><tbody data-end="4177" data-start="3836"><tr data-end="3905" data-start="3836"><td data-col-size="sm" data-end="3869" data-start="3836">Bronvermelding bij werkstukken</td><td data-col-size="sm" data-end="3905" data-start="3869">Tekst kopiëren zonder vermelding</td></tr><tr data-end="3980" data-start="3906"><td data-col-size="sm" data-end="3944" data-start="3906">Vragen of je iemands foto mag delen</td><td data-col-size="sm" data-end="3980" data-start="3944">Foto’s posten zonder toestemming</td></tr><tr data-end="4057" data-start="3981"><td data-col-size="sm" data-end="4018" data-start="3981">Wachtwoorden sterk en privé houden</td><td data-col-size="sm" data-end="4057" data-start="4018">Wachtwoorden doorgeven aan vrienden</td></tr><tr data-end="4119" data-start="4058"><td data-col-size="sm" data-end="4088" data-start="4058">Rustige toon in groepschats</td><td data-col-size="sm" data-end="4119" data-start="4088">Schelden of roddelen online</td></tr><tr data-end="4177" data-start="4120"><td data-col-size="sm" data-end="4148" data-start="4120">Kritisch lezen van nieuws</td><td data-col-size="sm" data-end="4177" data-start="4148">Blind delen van nepnieuws</td></tr></tbody></table>

</div></div>

# Oefeningen

#### **Opdracht A – Zelfreflectie**

Beantwoord individueel:

1. Hoeveel uur per dag ben jij online?
2. Wat zijn jouw belangrijkste online activiteiten?
3. Welke van de 9 pijlers vind jij het belangrijkst voor jezelf? Waarom?

#### **Opdracht B – Groepsdiscussie**

Bespreek in groepjes:

- Waar ligt de grens tussen **grapjes** en **pesten** online?
- Wie is verantwoordelijk voor wat er gedeeld wordt op sociale media: **de maker** of **de deler**?
- Wat zou jij doen als iemand ongevraagd jouw foto post?

#### **Opdracht C – Online observatie**

1. Kies een sociaal platform (bijv. Instagram, TikTok of Discord).
2. Zoek 3 voorbeelden van **goed digitaal gedrag** en 3 voorbeelden van **slecht digitaal gedrag**.
3. Noteer wat het effect van dat gedrag kan zijn op anderen.